Kategorie

Wady wrodzone stanowią duży problem społeczny. Częstość ich występowania wynosi 1-8% ogólnej liczby noworodków. Wśród wielu czynników odpowiedzialnych za te wady są również i leki. Pojedyncze doniesienia na. ten temat były już znane od niemal 100 lat. Wiadomo było, że wiele leków wywołuje poronienia, niektóre z nich zażywane przez kobiety ciężarne uszkadzają oun płodu, ą gestageny powodowały rodzenie się dzieci z zaburzeniami cech płciowych.

Na początku lat 60. obecnego wieku wprowadzono do lecznictwa nowy lek kojący talidomid (Contergan) zalecany m.in. w zaburzeniach nerwicowych u kobiet ciężarnych. Lek ten wywołał w dużej liczbie przypadków (ok. 20%) ciężkie wady rozwojowe, a mianowicie tzw. fokome- lię, tzn. niedorozwój kończyn. W sumie na całym świecie urodziło się kilka tysięcy kalekich dzieci, co stało się powodem ogólnoświatowego alarmu. Tragedia talidomidowa uświadomiła ludziom, a zwłaszcza lekarzom, możliwość wywoływania ciężkich wad wrodzonych przez zażywanie leków przez kobiety ciężarne i w związku z tym konieczność szczegółowych badań i skrupulatnej kontroli pod tym względem każdego nowego, wprowadzanego do terapii leku.

Z punktu widzenia nastÄ™pstw dziaĹ‚ania czynnikĂłw szkodliwych dla pĹ‚odu naleĹĽy wyróżnić 3 okresy ciÄ…ĹĽy. Pierwszym z nich sÄ… 3 pierwsze miesiÄ…ce ciÄ…ĹĽy (pierwszy trymestr) – okies organogenezy, tzn. tworzenia siÄ™ narzÄ…dĂłw (od 1 do 15 dnia ciÄ…ĹĽy – blastogeneza, od 16 do 75 dnia ciÄ…ĹĽy – embriogeneza). Czynniki dziaĹ‚ajÄ…ce szkodliwie na zarodek w tym okresie mogÄ… powodować jego obumarcie i we wczesnych stadiach niezauwaĹĽalne nawet przez matkÄ™ resorpcje lub poronienia, lub uszkodzenia prowadzÄ…ce do znieksztaĹ‚ceĹ„ (potwornoĹ›ci), czyli wad wrodzonych. Takie dziaĹ‚anie nazywamy dzia-Ĺ‚aniem teratogennym (terrciLos – potwĂłr), a dziedzinÄ™ nauki zajmujÄ…cÄ… siÄ™ dziaĹ‚aniem czynnikĂłw szkodliwych na pĹ‚Ăłd – terato- logiÄ…. Teratologia zajmuje siÄ™ skutkami dziaĹ‚ania niepoĹĽÄ…danego lekĂłw na organizm w okresie organogenezy. NiektĂłrzy odróżniajÄ… takĹĽe tzw. farmakologiÄ™ pĹ‚odu (fetal pharmacology), ktĂłra zajmuje siÄ™ dziaĹ‚a- niem farmakologicznym i terapeutycznym lekĂłw na pĹ‚Ăłd. TeratologĂ­a i farmakologia pĹ‚odu sÄ… częściÄ… tzw. farmakologii rozwojowej.

Leave a Reply