Kategorie

Stała eliminacji leku pozwala na wyliczenie tzw. biologicznego okresu półtrwania leku (f0i5), czyli czasu, w którym stężenie leku we krwi zmniejszy się do połowy wartości wyjściowej. Określa go następujące równanie: t _ ln2 __ 0,693

Biologiczny okres półtrwania jest więc tym dłuższy, im mniejsza jest stała eliminacji danego leku. Biologiczny okres półtrwania (podobnie jak i stała eliminacji) nie jest wartością bezwzględnie stałą dla danego związku i dla całej populacji. Zależy m.in. od:

– 1) dawki leku,

– 2) wĹ‚aĹ›ciwoĹ›ci osobniczych,

– 3) zastosowanych rĂłwnoczeĹ›nie innych lekĂłw.

Dawka leku

Sprawność procesĂłw, ktĂłre wyznaczajÄ… losy lekĂłw w organizmie, jak transport (przenoĹ›nikowy) i wydalanie, metabolizm i rozdziaĹ‚, zaleĹĽy od (w pewnym zakresie) dawki leku. Nadmiar leku moĹĽe spowodować „wy- sycenie” jednego z tych procesĂłw i wĂłwczas biologiczny okres półtrwania leku siÄ™ wydĹ‚uĹĽa. Na przykĹ‚ad eliminacja salicylanĂłw z organizmu jest uwarunkowana wydolnoĹ›ciÄ… ukĹ‚adu enzymatycznego, ktĂłry katalizuje sprzÄ™ganie salicylanĂłw z glicynÄ… (ryc. 1.24). Ten ukĹ‚ad enzymatyczny szybko ulega wysyceniu przez leki i dlatego po podaniu salicylanu sodu w dawce 0,25 g biologiczny okres półtrwania tego leku wynosi tylko 2 h, a po zastosowaniu dawki 40 razy wiÄ™kszej (tj. 20 g) biologiczny okres półtrwania wydĹ‚uĹĽa siÄ™ do blisko 20 h. Natomiast duĹĽe dawki ben- zylopenicyliny p> 10 min j.) wysycajÄ… mechanizmy transportu czynnego w kanalikach krÄ™tych i i0|5 antybiotyku wielokrotnie siÄ™ wydĹ‚uĹĽa.

Dawka. Leki, których eliminacja zależy od dawki, mogą stwarzać duże trudności w postępowaniu leczniczym, ponieważ ich stężenia we krwi (zwłaszcza w stanie wyrównania) zmieniają się nieproporcjonalnie do zmiany dawki. Na przykład u chorych otrzymujących dawkę dzienną kwasu acetylosalicylowego 65 mg/kg zwiększenie jej o 50°/o powoduje 3-lcrotne zwiększenie stężenia tego leku we krwi. Ta nieliniowa zależność wyjaśnia, dlaczego stosunkowo niewielkie zwiększenie dawki salicylanów może powodować znaczne zwiększenie skuteczności leczniczej. To samo dotyczy etotoiny i fenytoiny. Zwiększając dawkę dzienną etotoiny 2-krotnie uzyskuje się zwykle 3-krotne zwiększenie jej stężenia we krwi. Opisano nawet przypadek chorej, u której zwiększenie dawki fenytoiny o 17% spowodowało 7-krotne zwiększenie jej stężenia we krwi.

Leave a Reply