Kategorie

Dużą rolę odgrywa zanieczyszczenie środowiska, np. obecność insektycydów w pożywieniu lub wodzie, obecność śladowych nawet ilości węglowodorów aromatycznych w powietrzu i in. Związki te, jak już wspomniano, są najczęściej silnymi induktorami enzymatycznymi, choć mogą również hamować aktywność niektórych enzymów.

Duże znaczenie w reaktywności na leki odgrywa zmieniający się stan czynnościowy organizmu w czasie doby (fizjologiczny rytm dobowy). Większość podstawowych procesów ustrojowych, zwłaszcza nasilenie przemiany materii oraz napięcie układu autonomicznego i związana z tym czynność narządów, zmienia się rytmicznie w ciągu doby. W czasie dnia przeważa sympatykotonia, przy czym jej szczyt przypada między godziną 17 a 18 (w tym czasie jest np. najwyższa temperatura ciała). W nocy natychmiast przeważa parasympatykotonia ze zmniejszeniem podstawowej przemiany materii i temperatury ciała.

SzczegĂłlnie istotne znaczenie ma rytmicznie zmieniajÄ…ce siÄ™ w ciÄ…gu doby wydzielanie glikokortykosteroidĂłw. Zmiany te odbijajÄ… siÄ™ na dziaĹ‚aniu lekĂłw, przy czym nie zawsze jest to zwiÄ…zane wyĹ‚Ä…cznie ze zmieniajÄ…cym siÄ™ stanem czynnoĹ›ciowym efektora. Na przykĹ‚ad czas „snu heksobarbitalowego” u szczurĂłw zmienia siÄ™ okresowo w ciÄ…gu doby – najdĹ‚uĹĽszy jest ok. godziny 2 w nocy, najkrĂłtszy natomiast ok. 14 w dzieĹ„. Stwierdzono, ĹĽe jest to zdeterminowane gĹ‚Ăłwnie zmniejszajÄ…cÄ… siÄ™ rytmicznie aktywnoĹ›ciÄ… oksydazy heksobarbitalowej. Aktywność N- -acetylotransferazy u szczurĂłw jest w nocy ponad 15 razy wiÄ™ksza niĹĽ podczas dnia i jest w pewnej korelacji z nasileniem wytwarzania no-radrenaliny, a odwrotna w stosunku do natężenia wytwarzania seroto- niny.

Leave a Reply